Logo Kaakchirurgie Zeeland Kaakchirurgie Zeeland Nederlandse Vereniging voor Mondziekten, Kaak- en Aangezichtschirurgie

Speekselklieraandoeningen

Waar liggen de speekselklieren?

Er zijn drie paar grote speekselklieren gelegen voor het oor, onder de kaakhoek en onder de tong. Daarnaast zijn er vele honderden kleine speekselkliertjes verspreid onder het slijmvlies van mond en keel.

Waarvoor dient speeksel?

Speeksel functioneert als een soort smeermiddel waardoor het eten en praten gemakkelijker wordt. Ook zorgt speeksel voor mechanische reiniging van tanden en kiezen. Tenslotte speelt speeksel een rol in de afweer tegen bacteriën en maakt speeksel een begin met de spijsvertering van zetmeel.

Wat is een speekselsteen?

Dit is een verkalking van ingedikt speeksel in de speekselklier of in de uitvoergang hiervan. Meestal wordt een dergelijk steentje aangetroffen in de onderkaaks speekselklier. Door verstopping van de uitvoergang kan het speeksel niet worden afgevoerd in de mondholte. Zwelling en pijn van de aangedane klier kunnen dan het gevolg zijn.

Wat is een speeksel- of slijmcyste?

Een slijmcyste, of mucocèle, is een ophoping van speeksel meestal gelegen in de onderlip. Vermoedelijk wordt een mucocèle veroorzaakt door een verstopping van de uitvoergang van het speekselkliertje door op de lip bijten, een slijmpropje of een speekselsteentje. Het speekselkliertje blijft speeksel produceren waardoor een cyste ontstaat. Behandeling bestaat uit operatieve verwijdering van de cyste.

Hoe ontstaat een droge mond?

Dit kan verschillende oorzaken hebben. Sommige medicamenten hebben als bijwerking dat ze de speekselproductie sterk remmen. Bekende remmers van speekselproductie zijn middelen tegen depressies, bij te hoge bloeddruk of bij urineverlies. Wanneer meerdere medicamenten tegelijk worden gebruikt, zoals bij veel oudere mensen of bij patiënten met longziekten, is de kans op deze bijwerking groter. Een andere oorzaak is het syndroom van Sjöögren. Bij deze ziekte is er een overproductie aan antistoffen, die zich hechten aan speeksel- en traanklieren en daar ontsteking en afbraak van de speekselklieren veroorzaken. Het gevolg is een intens droge mond en droge ogen, met veel irritatie en branderigheid van de slijmvliezen. Ook bestraling in het hoofd-halsgebied kan intense droogheid veroorzaken.

Is er iets te doen aan een droge mond?

Dit is afhankelijk van de oorzaak van de droge mond. Wanneer een droge mond het gevolg is van een bijwerking van medicijngebruik, kan in overleg met de huisarts geprobeerd worden door andere medicijnen voor te schrijven deze bijwerking te verminderen.
Blijvend verlies van speekselklierfunctie is moeilijk te behandelen. Vaak wat kauwen (suikervrij snoep met een krachtige smaak) geeft verlichting. Extra poetsen voorkomt bijkomende klachten. In de handel is kunstspeeksel van diverse samenstelling verkrijgbaar. De speekselklieren kunnen ook kortdurend (enkele uren) gestimuleerd worden met een medicament.

Vragen of problemen?

Wanneer onverhoopt toch nog problemen ontstaan waarover u zich zorgen maakt, kunt u bellen naar de polikliniek kaakchirurgie.